Трагедыя майго настаыника (на белорусском языке)

Тема

Черный Кузьма

Кузьма Чорны

Трагедыя майго настаўнiка

Найдрабнейшае калiва травы - незаўважанае цi даўно забытае, - i яно можа калi-небудзь увайсцi раптам у жыццё чалавека, заняць увагу i думкi. I няма тае рамы, у якую можна было б, нават самаму моцнаму з моцных, увагнаць гэтую з'яву з малым калiвам травы. А якую адлегласць трэба вымераць ад травы да чалавека?!

Аб трагедыi аднаго старога чалавека, майго былога настаўнiка чатырох правiлаў арыфметыкi, паведамiў мне яго лiст. Я атрымаў яго ў летнi дзень, пад вечар.

"Прыйшлося мне давесцi да вашага ведама, што я ажанiўся, - пiсаў ён. Жонка мая - вельмi маладая, прыгожая, слаўная i добрая; яна мяне вельмi глядзiць, шкадуе i любiць, хоць мне i пайшоў ужо шэсцьдзесят чацвёрты год. Я яе вельмi люблю, але жыць з ёю мне цяжка, бо дзецi мае, Клаўдзя i Ваця, мне жыць не даюць. Яны мяне i яе выганяюць з хаты i намагаюцца, каб я браў з ёю разлуку. Кажуць, што мне даўно пара ўмiраць, а я ажанiўся. Я не дамагаюся пашаны да мяне як да бацькi, я толькi клапачуся, каб як ёй пражыць разам са мною. А яна жыве i начуе ў суседкi, бо яны не пускаюць яе нават на парог дома. Яны кажуць, што я iм свет завязаў, а тут, удумаўшыся, як я яго iм мог завязаць, калi гэта яны свет мне завязалi, не даючы спакойна пражыць да канца жыцця майго. Яна цяпер ходзiць да людзей на работу i кормiць мяне. Дык от я, ваш даўнейшы настаўнiк, i зварочваюся да вас як да свайго даўнейшага вучня, каб вы паклапацiлiся аба мне i дапамаглi мне дастаць пасаду настаўнiка. Хоць я ўжо год восем i не працую настаўнiкам, можа, нават i больш, але я нiчога з навук не забыўся. Палiтыку i палiтэканомiку я падзубру, i ў мяне ўсё як мае быць пойдзе. Я аб сабе не думаю, мне толькi, каб яна не нудзiлася. Калi трэба будзе прайсцi настаўнiцкiя курсы, то я за свой кошт мог бы гэта зрабiць, нiчога не патрабуючы ад казны, абы толькi мець пасля пасаду настаўнiка. Пастарайцеся, дарагi мой, паклапацiцеся аба мне, не пакiньце мяне ў маёй бядзе. Можа, вам будуць што пiсаць на мяне цi нагаворваць мае ворагi, дык вы не верце iм, бо яны ўсе жадаюць мне толькi бяды, хоць я iм нiякае прыкрасцi i не зрабiў. Я з сваёю жонкаю абкружаны ворагамi, нават родныя дзецi паўсталi на мяне. Памажэце мне, дарагi. Чакаю ад вас добрага для мяне адказу".

Лiст гэты тры днi ляжаў у мяне на стале - я стараўся дадумацца, што мне адказаць яму. Нельга было проста сказаць яму, што нiчога я не магу дапамагчы яму ў гэтай справе, - усё роўна не дасць веры.

На чацвёрты дзень прыйшоў ад яго другi лiст, пiсаны больш нервова, як бы ён падыходзiў да апошняга пункта, за якiм няможна ўжо было шукаць збавення.

"Калi здарыцца, што вам мае Ваця або Клаўдзя напiшуць што-небудзь, то будзьце так сардэчна адданы мне, не звяртайце ўвагi на iх захады, а iдзеце поўнасцю насустрач мне. Так гаворыць нам камунiзм, што трэба iсцi насустрач нашаму беднаму класу. Жонка ж мая вельмi бяздольная пры цяперашнiм нашым становiшчы, i мне застаецца толькi адно - клапацiцца, каб не давялося ёй iсцi з торбаю па свеце.

Гэта з ёю здарыцца, калi я з ёю разлучуся; а жыцця ёй i мне ў доме маiм няма i не прадбачыцца. Адзiн мне выхад - пайсцi на службу настаўнiка, што зрабiць можна пры дапамозе добрых маiх прыяцеляў. Так што, мой дарагi, як ужо я вам пiсаў раней, паклапацiцеся. Даведайцеся, можа, мне можна i трэба быць на курсах, i я буду згодны. Чым хутчэй адкажыце мне, бо Ваця i Клаўдзя стараюцца ва ўсiм перашкодзiць мне. Яны процi таго, каб я жыў з сваёю жонкаю, хоць бы i на пасадзе, не ў сваiм доме. Будзьце ласкавы, пагаварыце там з кiм належыць; я гатоў прайсцi курсы, але толькi ў Менску, бо ў сваёй акрузе цяжка мне будзе папасцi на iх, у мяне тут няма дарагiх таварышоў.

Помогите Вашим друзьям узнать о библиотеке